Je krijgt een nieuw logo voorgesteld. Er zit een verhaal achter, dat voel je. Maar je oog blijft hangen bij één detail.
Waarom die kleur? Moet die letter zo? En is het niet wat… eenvoudig?
Geen vreemde vragen. Zelfs bij NASA werden ze gesteld. Gelukkig maar: ook mensen die dagelijks met ruimtevaart bezig zijn, willen begrijpen waarom hun vertrouwde uitstraling verandert.
Eén organisatie zoekt één gezicht
NASA ontstond in 1958, voortbouwend op de bestaande luchtvaartorganisatie NACA en andere onderzoeksactiviteiten. De verschillende centra hadden hun eigen geschiedenis en manier van werken. Een gezamenlijke identiteit moest die verbondenheid zichtbaar maken.
In 1959 ontwierp James Modarelli het blauwe embleem dat we vandaag nog kennen. Een planeet, sterren, een rode vleugelvorm en een baan rond de letters: verschillende aspecten van NASA’s opdracht kwamen samen in één teken.
Het NASA-embleem, bijgenaamd de ‘meatball’. Het oorspronkelijke ontwerp is van James Modarelli uit 1959.
Het embleem raakte verbonden met de ruimtevaart en haar successen. Maar tegen de jaren zeventig begon de gedetailleerde vorm ook praktische beperkingen te tonen.
Wat op een groot vlak goed zichtbaar was, verloor op klein drukwerk aan duidelijkheid. Fijne lijnen en verschillende kleuren maakten een verzorgde reproductie lastig met de druktechnieken van toen.
Een herkenbaar probleem. Je kan tevreden zijn met je logo, tot het op een kleine sticker, een werkjas of een telefoonscherm moet passen.
Een kleine ontwerpstudio krijgt een grote opdracht
In 1972 ontwikkelde de Amerikaanse National Endowment for the Arts, onder leiding van Nancy Hanks, het Federal Design Improvement Program. Dat moest de kwaliteit van overheidsontwerp verbeteren. Ook visuele communicatie kreeg aandacht.
In 1974 kwam NASA bij Danne & Blackburn terecht, een kleine ontwerpstudio in New York.
De opdracht ging verder dan een nieuw logo. De communicatie moest duidelijker en consistenter worden, intern én extern. Publicaties, briefpapier, voertuigen, gebouwen en bewegwijzering moesten herkenbaar bij dezelfde organisatie horen. Een betere aanpak moest bovendien tijd, productiewerk en kosten besparen.
Dat vraagt om overzicht. Want hoe zorg je dat allerlei afdelingen en leveranciers met dezelfde huisstijl kunnen werken?
Vier letters die veel moesten kunnen
Richard Danne en Bruce Blackburn zochten naar eenvoud en helderheid. Het ontwerp moest zowel op papier als op driedimensionale toepassingen overeind blijven.
Hun oplossing was een rood woordmerk: NASA, opgebouwd uit gelijkmatige lijnen en vloeiende bochten. Het werd in 1975 ingevoerd en kreeg de bijnaam worm. Bron: NASA, The Worm is Back!
Het rode woordmerk van Danne & Blackburn. De A’s hebben geen dwarsbalk, waardoor hun vorm aan omhooggerichte raketneuzen doet denken. Beeld: digitale reproductie naar het NASA-huisstijlhandboek,
De sterren en andere beeldelementen verdwenen uit het woordmerk. De letters zelf moesten het werk doen.
De open A’s suggereerden opwaartse beweging. De N en S sloten daarbij aan met dezelfde lijndikte en afgeronde vormen. Het warme rood gaf het geheel energie en viel duidelijk op tegen een witte achtergrond.
Eenvoud was hier een praktische ontwerpkeuze. Minder onderdelen maakten het gemakkelijker om het logo consequent te reproduceren, van een klein embleem tot de belettering op een ruimtevaartuig.
Alleen zag niet iedereen dat meteen zo.
“En waar zijn de streepjes gebleven?”
In de NASA-podcast The NASA Worm blikt Richard Danne terug op de presentatie. Hij herinnert zich dat NASA-topman James Fletcher moeite had met de A’s:
“well, there are no cross strokes in the A’s”
Even later volgde:
“well, I don’t feel we’re getting our money’s worth”
Fletcher miste de dwarsbalkjes en vroeg zich af of NASA voldoende waar voor zijn geld kreeg.
Ook de kleur kwam ter sprake. Volgens Danne vond Fletcher blauw logischer, omdat hij de ruimte met blauw associeerde. George Low wees hem erop dat de ruimte zwart is.
Je ziet het gesprek bijna voor je. Toch vertelt Danne de anekdote met waardering voor Fletcher en hun samenwerking.
En dat maakt het zo sympathiek. Een vraag bij een ontwerp is vaak gewoon een poging om het te begrijpen.
De overtuiging zat in het geheel
Danne & Blackburn presenteerden één ontwerprichting, ondersteund door ongeveer 25 voorbeelden van toepassingen. Die maakten zichtbaar hoe de huisstijl als geheel kon werken. Danne herinnert zich dat de reacties daardoor veranderden.
Dat is ook voor jouw bedrijf een zinvolle manier om een ontwerp te beoordelen.
Een logo op een wit vlak laat de vorm zien. Op je website, bestelwagen, verpakking of offerte ontdek je of het past bij je dagelijkse communicatie.
Daar wordt duidelijk wat eenvoud oplevert. Of een kleur voldoende opvalt. Of de letters leesbaar blijven. En of alle onderdelen samen hetzelfde bedrijf uitstralen.
Een huisstijl die mensen konden gebruiken
Rond het woordmerk kwam een uitgebreid handboek met afspraken over het logo, kleuren, lettertypes en toepassingen.
Helvetica werd het ondersteunende lettertype. Het sloot visueel aan bij het woordmerk en was breed beschikbaar. Het warme NASA-rood, tegenwoordig aangeduid als Pantone 179, hielp het logo op witte oppervlakken opvallen. Werken met één kleur beperkte bovendien de complexiteit van de reproductie.
Het handboek maakte duidelijk hoe de identiteit toegepast moest worden op publicaties, formulieren, bewegwijzering en voertuigen. Intern kreeg Bob Schulman de rol van grafisch coördinator om de invoering mee te begeleiden.
Zelfs Fletcher beschreef in het voorwoord hoe de nieuwe identiteit eenheid, technische precisie en toekomstgerichtheid uitdrukte. Zijn aanvankelijke vragen hadden dus plaatsgemaakt voor steun.
De huisstijl was klaar. De mensen nog niet allemaal.
Bij de introductie liep het minder vlot.
De verschillende NASA-centra waren gewend aan hun zelfstandigheid. Voor een deel van de medewerkers werd de verandering pas concreet toen nieuw briefpapier vanuit het hoofdkantoor arriveerde. De uitleg kwam onvoldoende mee.
Danne & Blackburn hadden liever een zorgvuldigere introductie gezien. Later volgden presentaties bij de centra, samen met een NASA-communicatiemedewerker, om het project alsnog toe te lichten.
Daar zit een belangrijke les;
Als je weken over een ontwerp hebt nagedacht, lijken de keuzes vanzelfsprekend. Voor je collega’s begint het verhaal misschien pas wanneer ze hun nieuwe e-mailhandtekening ontvangen.
Neem hen daarom eerder mee. Vertel wat er verandert, waarom dat zinvol is en hoe het hun werk helpt. Zorg ook dat bestanden en sjablonen gemakkelijk beschikbaar zijn.
Zo krijgt een huisstijl de kans om vertrouwd te worden.
Afscheid in 1992. Een comeback in 2020.
De worm bleef bijna twee decennia in gebruik, onder meer tijdens het Space Shuttle-programma.
In 1992 bracht NASA-bestuurder Daniel Goldin het blauwe embleem terug. Hij wilde het moreel binnen de organisatie versterken met het vertrouwde symbool.
Sommigen herkenden daarin de vertrouwde NASA. Anderen vonden het jammer dat het rode woordmerk verdween.
Ook dat is begrijpelijk. Aan een logo hangen herinneringen. Bij NASA aan ruimtevaartgeschiedenis. Bij jouw bedrijf misschien aan de eerste werkplaats, de oprichter of die ene bestelwagen waarmee alles begon.
De worm bleef ondertussen geliefd. In 2020 keerde hij terug rond de bemande Demo-2-missie, onder meer op de Falcon 9-raket. Het blauwe embleem bleef NASA’s primaire symbool.
Een ontwerp uit de jaren zeventig bleek nog prima te passen bij een nieuw hoofdstuk.
Wat vertelt jouw huisstijl vandaag?
Je hoeft geen ruimtevaartorganisatie te zijn om dezelfde vragen tegen te komen.
Misschien is je bedrijf sterk gegroeid, terwijl je uitstraling nauwelijks veranderde. Misschien gebruikt elke afdeling andere presentaties. Of misschien werkt je logo goed op je gevel, maar verdwijnt het in je profielfoto.
Leg je communicatie eens naast elkaar. Je website, een offerte, een brochure en een socialmediapost. Voelt het als één geheel? Past het bij de kwaliteit die je levert?
Dat is een bruikbaar vertrekpunt voor een nieuwe huisstijl.
Kijk daarbij ook naar wat je wil behouden. Herkenbaarheid heeft waarde. Een vertrouwde kleur of kenmerkende vorm kan de basis zijn om verder op te bouwen.
Laat ons eens meekijken
Bij Visual beginnen we met je bedrijf. Wie ben je, wie wil je bereiken en wat moet je uitstraling vertellen?
Van daaruit bekijken we wat sterk zit en waar verbetering mogelijk is. Soms volstaat een gerichte verfijning. Soms is een ruimere vernieuwing nodig. We werken je logo en huisstijl door naar de toepassingen die je dagelijks gebruikt.
Past je uitstraling nog bij je bedrijf? Bespreek je logo of huisstijl met Visual.
En twijfel je over een kleur of een ontbrekend streepje? Zeg het gerust. Goede vragen horen bij goed ontwerp.
Ontdek onze aanpak voor branding en huisstijl
Dit artikel verwerkt de aangeleverde ontwerpgeschiedenis van Logo Histories en aanvullende bronnen van NASA en de National Endowment for the Arts. De citaten zijn herinneringen van Richard Danne, vastgelegd in een interview uit 2020.
